کرونا و دیابت

بیش از یک سال از ظهور بیماری ویروس کرونا در سال 2019 از ووهان، چین می‌گذرد. عوامل خطر متعددی برای این بیماری و شدت آن شناسایی شده است. یکی از عوامل خطر شناخته شده، بیماری دیابت می‌باشد که جزء شایع ترین بیماری‌های مزمن در سراسر جهان است (1). با توجه به مطالعات به نظر می‌رسد افراد دیابتی در معرض افزایش خطر ابتلا به عفونت شدیدتر ویروس کرونا، عوارض جدی با مرگ و میر بالاتر و پذیرش در ICU هستند (1 و2).
مطالعات در طول تاریخ نشان داده است که بیماران دیابتی مستعد ابتلا به سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS) و سندرم حاد تنفسی حاد (SARS) هستند، بنابراین جای تعجب نیست که این جمعیت در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به ویروس کرونا باشند (1). به نظر می‌رسد این دو دلیل داشته باشد: اولاً، سیستم ایمنی بدن به خطر می‌افتد و مبارزه با ویروس را دشوارتر می‌کند و احتمالاً منجر به دوره نقاهت طولانی تر می‌شود. ثانیاً، ویروس ممکن است در محیطی با افزایش گلوکز خون(قند خون) رشد کند (3).
بین کووید 19 و دیابت رابطه دو طرفه وجود دارد. از یک طرف، دیابت با افزایش خطر ابتلا به نوع شدید ویروس کرونا همراه است. از طرف دیگر در بیماران مبتلا به کرونا، دیابت جدید و عوارض متابولیکی شدید دیابت مانند کتواسیدوز دیابتی مشاهده شده است. این تظاهرات دیابت چالش هایی را در مدیریت بالینی ایجاد کرده است (4). اما هنوز شواهدی مبنی بر اینکه ویروس کرونا باعث ایجاد بیماری دیابت می‌شود، وجود ندارد (5).

ریسک فاکتورهای افزایش خطر ابتلا بیماران دیابتی به کرونا :

•  چاقی ( تقریبا علت نیمی از مرگ افراد دیابتی در اثر کرونا، چاقی بوده است) (1).
•  HbA1c بالا (قند خون سه ماهه) ( در افراد دیابتی با HbA1c بیشتر از5/7 درصد شانس مرگ و میر بر اثر کرونا افزایش می‌یابد که دربیماران دیابتی نوع 2 کمی بیشتر می‌باشد (2). کنترل این فاکتور قابل تغییر دربیماران دیابتی بخصوص نوع 1 باعث تأثیر قابل توجهی بر کاهش خطر عفونت شدید ویروس کرونا می شود (6).
• سن ( تایج ضد و نقیصی در این مورد وجود دارد دربعضی از مطالعات بین افزایش سن و افزایش خطراحتمال به کرونای شدید ارتباط نزدیکی مشاهده شده است در حالی که نتایج مطالعات دیگر نشان داد که خطر ابتلا به کرونا و مرگ و میر ناشی از آن در بیماران دیابتی در افراد جوان تر نسبت به افراد مسن به طور قابل توجهی بالاتر است به خصوص در بزرگسالان زیر 50 سال) (7)
• جنسیت ( مرد)
• نژاد ( آسیب پذیری بیماران سیاه و آسیایی در برابر مرگ و میر بیشتر می باشد) (1و2).
• فشارخون بالا
• بیماری های قلبی
• بیماری های کبدی
• بیماری های مزمن تنفسی تحتانی
• افراد سیگاری
• افرادی که اخیرا سابقه هیپوگلایسمی (افت قند خون) داشته اند (8).
• دیابت کنترل نشده (یک مطالعه در ایالات متحده گزارش داد که افراد دیابتی که قند خون کنترل نشده داشته اند در مقایسه با افراد بدون دیابت یا دیابت کنترل شده، در صورت ابتلا به کرونا دارای مدت اقامت طولانی تری در بیمارستان و آمارمرگ و میر بیشتری هستند. بنابراین اگر دیابت خوب کنترل شود احتمال خطر ابتلا به بیماری ویروس کرونا کمتر خواهد بود) (2و5)
• مدت زمان بیماری دیابت (2).
• وضعیت نامناسب اقتصادی و اجتماعی (1)

 واکسیناسیون افراد دیابتی

به دلیل خطر بیشتر ویروس کرونای شدید و عوارض ناشی از آن در بیماران دیابتی، واکسیناسیون باید در بیماران دیابتی صرف نظر از سن و نوع دیابت در اولویت باشد (1) و به افرادی که دیابت دارند نیز توصیه می‌شود در اولین فرصتی که به آن ها ارائه می‌شود خود را واکسینه کنند (3).

 مقایسه احتمال خطر ابتلا به کرونا در افراد دیابتی نوع 1 و 2 :

هنوز اطلاعات کافی در مورد اینکه کدام نوع از دیابت باعث احتمال ابتلا بیشتر به کرونا می‌شود، وجود ندارد و نتایج ضد و نقیضی گزارش شده است، در بعضی مطالعات افراد دیابتی نوع 2، در معرض خطر ابتلا به بیماری شدید ناشی ازکرونا قرار دارند درحالی که بعضی از گزارشات نشان داده اند که افراد مبتلا به دیابت نوع 1 یا حاملگی ممکن است در معرض خطر بیشتری برای بیماری شدید ناشی از کرونا باشند (5و6).

مدیریت دیابت در طی شیوع ویروس کرونا :

برای افراد مبتلا به دیابت مهم است که اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از ویروس در صورت امکان انجام شود. توصیه ها ، روش های پیشگیری و درمان هایی که به طور گسترده برای عموم مردم صادر می‌شود برای افراد مبتلا به دیابت و هر کسی که از نزدیک با افراد دیابتی در ارتباط است یکسان و از اهمیت دو چندانی برخوردار است (3).

• به طور کلی مراقبت های معمول دیابت را انجام دهید به خصوص غربالگری چشم و مراقبت از زخم های دیابتی (2).
• تا حد امکان از مشاوره های مجازی ( تلفنی، ویدئویی و …) استفاده کنید و هنگام تماس با پزشک خود میزان قند خون و کتون خون خود را به پزشک اطلاع دهید.
• در صورت بیماری، افراد دیابتی با خطر افزایش کتواسیدوز دیابتی (DKA) روبرو می شوند که معمولاً در افراد دیابتی نوع 1 تجربه می شود. علائم کتواسیدوز دیابتی (DKA) را بیاموزید و حتماً در مورد زمان بررسی کتون ها با پزشک خود مشورت کنید.
• میزان مصرف مایعات خود را پیگیری کنید (می توانید از بطری آب 1 لیتری استفاده کنید) و گزارش دهید.
• علائم خود را واضح بگویید (به عنوان مثال: آیا حالت تهوع دارید؟ فقط گرفتگی بینی دارید؟ )
• سوالات خود را در مورد چگونگی مدیریت دیابت از پزشک خود بپرسید .
• توجه به علائم هشدار دهنده اضطراری (دشواری در تنفس یا تنگی نفس، درد یا فشار مداوم در قفسه سینه، سردرگمی جدید، ناتوانی در بیدار شدن یا بیدار ماندن، رنگ لب ها یا صورت مایل به آبی شدن) (5)
• قند خون خود را مرتب چک کنید. نظارت منظم می‌تواند به جلوگیری از عوارض ناشی از بالا یا پایین رفتن قند خون کمک کند.
• اطمینان حاصل کنید که به مقدار کافی از داروهای دیابتی مورد نیاز خود را تهیه کرده اید. فکر کنید اگر مجبور شوید چند هفته خود را قرنطینه کنید به چه مواردی احتیاج دارید.
• یک برنامه منظم داشته باشید، از کار در شب خودداری کنید و خواب کافی داشته باشید (3).
• رژیم غذایی و فعالیت بدنی اصلی ترین عامل خود مدیریت دیابت هستند و می‌توانند خطر عواقب بدتر را کاهش دهند (2). بنابراین برای افراد مبتلا به دیابت مهم است که یک رژیم غذایی متنوع و متعادل بخورند تا سطح قند خون آن ها ثابت بماند و سیستم ایمنی بدن آنها تقویت شود (3).
• کاهش استرس و اضطراب (2)

منبع :

 Pranata, R., Henrina, J., Raffaello, W. M., Lawrensia, S., & Huang, I. (2021). Diabetes and COVID-19: The past, the present, and the future. Metabolism, 154814.
Alsmadi, I. N., & Ekhtiar, G. A. (2020).Covid19 and Diabetes: Management and Risks.
https://www.idf.org/aboutdiabetes/what-is-diabetes/covid-19-and-diabetes/1-covid-19-and-diabetes.html
Rubino, F., Amiel, S. A., Zimmet, P., Alberti, G., Bornstein, S., Eckel, R. H., … & Renard, E. (2020). New-onset diabetes in Covid-19. New England Journal of Medicine, 383(8), 789-790.‏‏
‏ https://www.diabetes.org/coronavirus-covid-19/how-coronavirus-impacts-people-with-diabetes
Gregory, J. M., Slaughter, J. C., Duffus, S. H., Smith, T. J., LeStourgeon, L. M., Jaser, S. S., … & Moore, D. J. (2021). COVID-19 severity is tripled in the diabetes community: a prospective analysis of the pandemic’s impact in type 1 and type 2 diabetes. Diabetes Care, 44(2), 526-532.‏
McGovern, A. P., Thomas, N. J., Vollmer, S. J., Hattersley, A. T., Mateen, B. A., & Dennis, J. M. (2021). The disproportionate excess mortality risk of COVID-19 in younger people with diabetes warrants vaccination prioritisation. Diabetologia, 64(5), 1184-1186.
McGurnaghan, S. J., Weir, A., Bishop, J., Kennedy, S., Blackbourn, L. A., McAllister, D. A., … & Health Protection Study Group. (2021). Risks of and risk factors for COVID-19 disease in people with diabetes: a cohort study of the total population of Scotland. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 9(2), 82-93.‏‏