آزمایش کراتینین خون یا تست Creatinine چیست و چه کاربردی دارد ؟ + تفسیر آزمایش و رنج نرمال

وظیفه اصلی آزمایش کراتینین اندازه‌گیری سطح کراتینین را در خون است. کراتینین یک ماده زائد است و زمانی تشکیل می‌شود که کراتین موجود در ماهیچه شما تجزیه می‌شود. سطح کراتینین در خون می‌تواند اطلاعاتی در مورد عملکرد کلیه‌های شما به پزشک ارائه دهد. هر کلیه دارای میلیون‌ها واحد کوچک تصفیه کننده خون به نام نفرون است. نفرون‌ها دائماً خون را از طریق یک خوشه بسیار کوچک از رگ‌های خونی به نام گلومرول‌ها فیلتر می‌کنند.

این ساختارها مواد زائد، آب اضافی و سایر ناخالصی‌ها را از خون فیلتر می‌کنند. سموم در مثانه ذخیره می‌شوند و سپس در حین ادرار خارج می‌شوند. کراتینین یکی از موادی است که کلیه شما به طور معمول از بدن دفع می‌کند. پزشکان برای بررسی عملکرد کلیه، آزمایش کراتینین خون را درخواست می‌کنند. سطوح بالای کراتینین ممکن است نشان دهنده این باشد که کلیه شما آسیب دیده است و به درستی کار نمی‌کند. آزمایش creatinine معمولاً همراه با چندین آزمایش آزمایشگاهی دیگر انجام می‌شود، از جمله آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN) و پانل متابولیک پایه (BMP) یا پانل متابولیک جامع (CMP). این آزمایش‌ها در طول معاینات فیزیکی معمولی برای کمک به تشخیص بیماری‌های خاص و بررسی هرگونه مشکل در عملکرد کلیه انجام می‌شوند.

چرا آزمایش کراتینین خون انجام می‌شود؟

در صورت بروز علائم بیماری کلیوی، پزشک ممکن است آزمایش کراتینین خون را برای ارزیابی سطح کراتینین شما تجویز کند. این علائم عبارتند از:

• خستگی
• مشکل خواب
• از دست دادن اشتها
• تورم در صورت، مچ دست، مچ پا، یا کمر
• درد زیر شکم نزدیک کلیه
• تغییرات در خروجی ادرار و فشار خون زیاد
• تهوع، استفراغ

چه زمانی نیاز به انجام آزمایش کراتینین داریم؟

آزمایش کراتینین اغلب زمانی تجویز می‌شود که علائم فعال یا سابقه سلامت کلی شما نشان‌دهنده افزایش خطر مشکلات کلیوی باشد. اگر علائمی دارید که می‌تواند ناشی از یک مشکل اساسی باشد که بر کلیه‌های شما تأثیر می‌گذارد، آزمایش کراتینین ممکن است بخشی از فرآیند تشخیصی باشد. اگر علائمی ندارید، پزشک ممکن است آزمایش کراتینین را برای غربالگری مشکلات کلیوی در صورت افزایش خطر ابتلا به بیماری کلیوی پیشنهاد کند. برخی از عوامل خطر بیماری کلیوی عبارتند از: دیابت، سابقه خانوادگی مشکلات کلیوی، فشار خون بالا

پزشک ممکن است آزمایش کراتینین را به دلایل زیر درخواست کنند:

• برای تشخیص اگر علائم بیماری کلیوی دارید
• برای غربالگری بیماری کلیوی اگر دیابت، فشار خون بالا یا سایر شرایطی دارید که خطر ابتلا به بیماری کلیوی را افزایش می‌دهد
• نظارت بر درمان یا پیشرفت بیماری کلیوی
• برای نظارت بر عوارض جانبی داروهایی که ممکن است شامل آسیب کلیه یا تغییر عملکرد کلیه
• برای نظارت بر عملکرد کلیه پیوندی

روش‌های انجام تست کراتینین

• آزمایش خون: نمونه خون برای اندازه‌گیری سطح کراتینین در خون شما (آزمایش کراتینین سرم) نیاز است. ممکن است پزشک از شما بخواهد که یک شب قبل از آزمایش غذا نخورید (ناشتا).

نمونه گیری درمنزل دراصفهان

برای نمونه گیری خون، پرستار ابتدا از شما می‌خواهد که آستین‌های خود را بالا بکشید تا بازوی شما در معرض دید قرار گیرد. آنها محل تزریق را با یک ماده ضدعفونی کننده استریل می‌کنند و سپس یک نوار را دور بازوی شما می‌بندند. این باعث می‌شود رگ‌ها با خون متورم شوند و به آن‌ها اجازه می‌دهد راحت‌تر رگ پیدا کنند. پس از یافتن رگ، سوزنی را وارد آن می‌کنند تا خون را جمع‌آوری کند. در بیشتر موارد از ورید داخل آرنج استفاده می‌شود. ممکن است هنگام وارد کردن سوزن احساس سوزش خفیفی کنید، اما خود آزمایش دردناک نیست. پس از اینکه پرستار سوزن را خارج می‌کند، در محل خروج سوزن پنبه قرار داده و از شما می‌خواهد برای چند دقیقه روی پنبه را محکم نگه دارید. هنگامی که خون کافی گرفته شد، نمونه برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

• آزمایش کراتینین ادرار: ممکن است لازم باشد ادرار را در مدت 24 ساعت در ظروف ارائه شده توسط آزمایشگاه جمع آوری کنید.

قبل از انجام  آزمایش ادرار، نیاز به رعایت شرایط خاصی نیست و بیمار می‌تواند در هر ساعت از شبانه روز بصورت راندوم نمونه ادرار خود را در ظرف مخصوص جمع‌آوری کند و به آزمایشگاه تحویل دهد. برای جمع‌آوری نمونه ادرار ۲۴ ساعته لازم است، بیمار در یک ساعت مشخص (مثلاً ۸صبح)، اولین ادرار خود را دور بریزد و بعداز آن تمام ادرار خود را طی 24 ساعت داخل ظرف مربوطه جمع‌آوری کند. فردای آن روز در همان ساعت (۸ صبح) باقی مانده ادرار را در ظرف جمع‌آوری کرده و به آزمایشگاه تحویل دهیدـ

بهترین آزمایشگاه در اصفهان کلیک کنید

آیا خطری حین آزمایش کراتینین وجود دارد؟

انجام آزمایش خون خطر بسیار کمی دارد. ممکن است در نقطه‌ای که سوزن گذاشته شده درد یا کبودی خفیفی داشته باشید، اما بیشتر علائم به سرعت از بین می‌روند. هیچ خطری برای انجام آزمایش ادرار وجود ندارد.

پزشک ممکن است آزمایش کلیرانس کراتینین درخواست کند که این آزمایش سطح کراتینین خون را با سطح کراتینین در ادرار مقایسه می‌کند. آزمایش کلیرانس کراتینین ممکن است اطلاعات دقیق‌تری در مورد عملکرد کلیه نسبت به آزمایش خون یا ادرار به تنهایی ارائه دهد.

مقدار خونی که کلیه‌ها می‌توانند در هر دقیقه بدون کراتینین بسازند، کلیرانس کراتینین نامیده می‌شود. کلیرانس کراتینین در یک فرد جوان سالم حدود 95 میلی‌لیتر در دقیقه برای زنان و 120 میلی‌لیتر در دقیقه برای مردان است. این بدان معناست که کلیه‌های آن شخص در هر دقیقه 95 تا 120 میلی‌لیتر خون را بدون کراتینین پاک می‌کند.

• برای هر دو آزمایش، ممکن است لازم باشد برای مدت معینی قبل از آزمایش از خوردن گوشت خودداری کنید. اگر مکمل کراتین مصرف می کنید، احتمالاً باید مصرف را متوقف کنید.

تفسیر آزمایش کراتینین خون:

کراتینین بر حسب میلی گرم در دسی لیتر خون (mg/dL) اندازه‌گیری می‌شود. افرادی که عضلانی‌تر هستند سطح کراتینین بالاتری دارند. نتایج نیز ممکن است بسته به سن و جنسیت متفاوت باشد. سطوح بالای کراتینین سرم در خون نشان می‌دهد که کلیه‌ها به درستی کار نمی‌کنند.

سطح کراتینین سرم شما ممکن است کمی بالاتر از حد طبیعی باشد به دلیل:

• مسدود شدن دستگاه ادراری
• رژیم غذایی پر پروتئین
• کم آبی
• مشکلات کلیوی، مانند آسیب کلیه
• عفونت
• کاهش جریان خون به کلیه ها به دلیل شوک، نارسایی احتقانی قلب، یا عوارض دیابت

اگر کراتینین شما واقعاً بالا باشد و ناشی از آسیب حاد یا مزمن کلیه باشد، تا زمانی که مشکل برطرف نشود، سطح آن کاهش نمی‌یابد. اگر به طور موقت یا کاذب به دلیل کم آبی بدن، رژیم غذایی با پروتئین بسیار بالا یا استفاده از مکمل افزایش یافته باشد، معکوس شدن آن شرایط سطح را کاهش می‌دهد. همچنین، فردی که دیالیز می‌شود، پس از درمان سطوح پایین‌تری خواهد داشت.

سطح پایین کراتینین غیرمعمول است، اما می تواند در نتیجه شرایط خاصی که باعث کاهش توده عضلانی می شود، رخ دهد که معمولاً دلیلی برای نگرانی نیستند.

میزان نرمال آزمایش کراتینین

محدوده معمول برای کراتینین سرم عبارت است از:

• برای مردان بالغ، 0.9 تا 1.3 میلی گرم در دسی لیتر
• برای زنان بالغ، 0.6 تا 1.1 میلی گرم در دسی لیتر

هفت درمان خانگی برای کاهش طبیعی سطح کراتینین

۱. از مکمل‌های حاوی کراتین استفاده نکنید.

۲. مصرف پروتئین خود را کاهش دهید

۳. از مواد فیبردار بیشتر استفاده کنید مانند: میوه، سبزیجات، غلات و حبوبات

۴. با پزشک خود در مورد میزان مصرف مایعات خود صحبت کنید

۵. میزان مصرف نمک خود را کاهش دهید

۶. از مصرف بیش از حد NSAID ها خودداری کنید

۷.سیگار نکشید

References

1. https://www.healthline.com/health/creatinine
2. https://medlineplus.gov/lab-tests/creatinine-test/
3. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/creatinine