مطالب مرتبط
بیشتر بخوانید
استرس قابل اندازهگیری است؛ کورتیزول چه چیزی را درباره بدن میگوید؟
تاریخ انتشار
۱۵ مهر ۱۳۸۳
استرسی که اسم بیماری ندارد.خیلیها دقیقاً همین جمله را میگویند: نه مریضم، نه حالم خوبه.
طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از ۷۰٪ بزرگسالان در مقاطعی از زندگی دچار استرس مداوم میشوند.
اما نکته مهمتر این است که بر اساس مطالعات منتشرشده در The Lancet Psychiatry،
حدود ۴۰٪ افراد دچار استرس مزمن هیچ بیماری مشخصی ندارند، اما علائم جسمی آزاردهندهای را تجربه میکنند؛ مثل:
- خستگی دائمی
- بیخوابی یا خواب بیکیفیت
- کاهش تمرکز
- تپش قلب یا اضطراب بدنی
- افزایش وزن مقاوم
این افراد معمولاً در آزمایشهای روتین «نرمال» هستند، اما بدن آنها در حالت تعادل هم قرار ندارد. اینجا دقیقاً همان منطقه خاکستری سلامت است. اما آزمایشگاه در پیدا کردن این منطقه خاکستری نقش بسیار مهمی دارد.که در ادامه به آن خواهیم پرداخت
-
استرس از نگاه بدن؛ نقش پنهان کورتیزول
استرس فقط یک حالت روانی نیست؛
واکنش بیولوژیک بدن است.
در مواجهه با استرس، بدن هورمونی به نام کورتیزول ترشح میکند؛هورمونی حیاتی که به ما کمک میکند با شرایط سخت کنار بیاییم.
مشکل از جایی شروع میشود که:
- استرس کوتاهمدت نباشد
- کورتیزول بهطور مداوم بالا بماند
- بدن فرصت بازیابی نداشته باشد
طبق مقالات Nature Reviews Endocrinology،
کورتیزول مزمن بالا میتواند بدون ایجاد بیماری واضح، باعث اختلال در عملکرد طبیعی بدن شود.
-
وقتی کورتیزول از کنترل خارج میشود
کورتیزول بالا و مزمن میتواند بهتدریج باعث:
- تضعیف سیستم ایمنی
- افزایش قند خون
- اختلال عملکرد تیروئید
- تجمع چربی شکمی
- افزایش التهاب خاموش
شود؛ بدون اینکه فرد «بیمار» تشخیص داده شود. به همین دلیل است که بسیاری از افراد: حال خوبی ندارند، اما تشخیص مشخصی هم دریافت نمیکنند.
-
آزمایشگاه چگونه استرس را قابل اندازهگیری میکند؟
برخلاف تصور عموم، استرس قابل اندازهگیری است.
آزمایشگاه با بررسی پاسخ هورمونی و متابولیک بدن، میتواند مشخص کند آیا بدن در حالت استرس مزمن قرار دارد یا نه.
تستهای کلیدی برای ارزیابی استرس و کورتیزول
| آزمایش | چرا اهمیت دارد؟ |
| Cortisol (صبح) | بررسی سطح پایه هورمون استرس |
| Cortisol (عصر یا شب) | ارزیابی ریتم شبانهروزی کورتیزول |
| DHEA-S | سنجش ذخیره و تعادل عملکرد غدد فوقکلیوی |
| TSH | بررسی تأثیر استرس بر تیروئید |
| FBS | بررسی اثر کورتیزول بر قند خون |
| CRP | شناسایی التهاب مزمن خفیف |
| Vitamin D | ارتباط مستقیم با استرس، ایمنی و خلق |
ترکیب این آزمایشها کمک میکند بفهمیم:
- آیا استرس فقط ذهنی است؟
- یا بدن وارد فاز فرسودگی شده است؟
-
این بررسیها برای چه کسانی ضروریتر است؟
اگر شما:
- مدتهاست احساس خستگی دارید
- خوابتان سطحی یا ناآرام است
- تحت استرس شغلی یا ذهنی طولانی هستید
- دچار افزایش یا کاهش وزن بیدلیل شدهاید
- زود بیمار میشوید یا تمرکزتان کم شده
بررسی وضعیت کورتیزول و پاسخ بدن به استرس میتواند بسیار کمککننده باشد.
-
چرا «نرمال بودن» همیشه به معنی سالم بودن نیست؟
بسیاری از اختلالات مرتبط با استرس:
- در مراحل اولیه علامت واضح ندارند
- فقط با ترکیب چند شاخص آزمایشگاهی دیده میشوند
- و اگر نادیده گرفته شوند، به بیماریهای جدیتر ختم میشوند
تشخیص زودهنگام، یعنی:
جلوگیری از فرسودگی
درمان هدفمند
بازگشت تدریجی تعادل بدن
-
دسترسی به پنلهای آزمایشگاهی مرتبط
برای بررسی علمی وضعیت استرس و پاسخ بدن،
میتوانید از پنلهای تشخیصی آزمایشگاهی استفاده کنید که بر اساس شواهد علمی طراحی شدهاند.
🔗 مشاهده پنلهای آزمایشگاهی مرتبط:
پنلهای آزمایشگاهی آزمایشگاه دکتر شریفی
-
جمعبندی | پیام نهایی برای مخاطب
استرس همیشه با درد یا بیماری شروع نمیشود.
گاهی فقط با این احساس میآید که:
(مثل قبل نیستم.)
بدن قبل از بیمار شدن هشدار میدهد؛
و آزمایشگاه، زبان این هشدارهاست.
نظرات
