اسهال، دل‌پیچه و تهوع در دوران بارداری می‌توانند مادر را نگران کنند؛ به‌خصوص اگر احتمال ابتلا به کرونا نیز وجود داشته باشد. نکته مهم این است که کووید ۱۹ همیشه با سرفه، گلودرد یا تب شروع نمی‌شود. در برخی افراد، علائم گوارشی مانند اسهال، تهوع و استفراغ ممکن است پیش از علائم تنفسی ظاهر شوند یا بدون آن‌ها بروز کنند. [1]
اما هر اسهال یا دل‌دردی در بارداری نشانه کرونا نیست. عفونت‌های گوارشی، مسمومیت غذایی و مشکلات معمول این دوران نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. از طرفی، بارداری خطر ابتلا به نوع شدید کووید ۱۹ و برخی عوارض مرتبط با آن را افزایش می‌دهد؛ بنابراین، تشخیص علت علائم و توجه به نشانه‌های هشدار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. [2][3]
کرونا گوارشی در بارداری چه علائمی دارد؟
علائم گوارشی کووید ۱۹ در زنان باردار می‌توانند از ناراحتی خفیف معده تا اسهال و استفراغ همراه با علائم عمومی بیماری متغیر باشند. همه افراد مجموعه یکسانی از نشانه‌ها را تجربه نمی‌کنند و شدت علائم نیز می‌تواند متفاوت باشد. [1]
مهم‌ترین نشانه‌هایی که ممکن است دیده شوند عبارت‌اند از:
- اسهال: شل شدن مدفوع یا افزایش دفعات دفع که در صورت تداوم می‌تواند باعث از دست رفتن آب و املاح بدن شود.
- تهوع و استفراغ: احساس ناخوشایند معده یا بالا آوردن محتویات آن که ممکن است با تهوع معمول بارداری اشتباه گرفته شود.
- درد شکم و دل‌پیچه: ناراحتی شکمی که برای تعیین علت آن باید سایر علائم و شرایط مادر بررسی شوند.
- تب و لرز: نشانه‌هایی که می‌توانند احتمال وجود عفونت را مطرح کنند.
- خستگی، سردرد و بدن‌درد: علائم عمومی که ممکن است هم‌زمان با مشکلات گوارشی ایجاد شوند.
- گلودرد، سرفه یا آبریزش بینی: علائم تنفسی که در برخی افراد همراه با نشانه‌های گوارشی دیده می‌شوند. [1]
نبود تب، سرفه یا گلودرد، ابتلا به کووید ۱۹ را به‌طور قطعی رد نمی‌کند. در مقابل، وجود اسهال و تهوع نیز به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست.
تفاوت کرونا گوارشی با تهوع و مشکلات معمول بارداری
تهوع و استفراغ در دوران بارداری، به‌ویژه در ماه‌های ابتدایی، از شکایت‌های رایج هستند. بااین‌حال، اگر این علائم به‌تازگی شروع شده‌اند، شدت گرفته‌اند یا همراه با تب، اسهال و بدن‌درد هستند، نباید بدون بررسی آن‌ها را صرفاً به بارداری نسبت داد. [3][4]
اسهال نیز می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌های ویروسی و باکتریایی، مصرف غذای آلوده یا برخی مشکلات گوارشی رخ دهد. بنابراین، نوع علامت به‌تنهایی علت بیماری را مشخص نمی‌کند. [3]
| وضعیت | نکته مهم |
| تهوع بدون علائم دیگر | ممکن است با تهوع معمول بارداری یا علت‌های دیگر مرتبط باشد. |
| اسهال همراه با تب و بدن‌درد | احتمال عفونت را مطرح می‌کند، اما برای تشخیص نوع عفونت کافی نیست. |
| علائم گوارشی همراه با سرفه یا گلودرد | احتمال کووید ۱۹ را نیز باید در نظر گرفت. |
| علائم گوارشی پس از تماس با فرد مبتلا به کرونا | سابقه تماس می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره انجام آزمایش مؤثر باشد. |
| اسهال شدید یا استفراغ مداوم | به دلیل احتمال کم‌آبی و سایر عوارض، نیازمند ارزیابی پزشکی است. |
این نشانه‌ها مرز قطعی میان کرونا و سایر بیماری‌ها نیستند. برای مشخص شدن علت، پزشک ممکن است درباره زمان شروع علائم، تعداد دفعات اسهال، تماس‌های اخیر و وضعیت عمومی مادر سؤال کند و در صورت لزوم آزمایش درخواست دهد. [1][3]
آیا کرونا گوارشی در بارداری برای جنین خطرناک است؟
ابتلا به کرونا یا بروز علائم گوارشی به معنای آسیب حتمی به جنین نیست. میزان خطر به شدت بیماری، وضعیت سلامت مادر، شرایط بارداری و وجود بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد.
بااین‌حال، شواهد پزشکی نشان می‌دهند زنان باردار مبتلا به کووید ۱۹ در مقایسه با زنان غیرباردار در معرض خطر بیشتری برای بیماری شدید، بستری شدن در بیمارستان و نیاز به مراقبت‌های ویژه قرار دارند. ابتلا به کووید ۱۹ در دوران بارداری همچنین با افزایش خطر بعضی عوارض، از جمله زایمان زودرس، همراه است. [2]
یکی دیگر از نگرانی‌ها، کم‌آبی بدن ناشی از اسهال و استفراغ است. در این وضعیت، مادر ممکن است بخشی از آب و الکترولیت‌های موردنیاز بدن را از دست بدهد. اگر دفع مکرر ادامه پیدا کند یا مادر نتواند مایعات را نگه دارد، احتمال تشدید کم‌آبی وجود دارد. [3]
نکته مهم آن است که شدت علائم گوارشی به‌تنهایی میزان خطر برای جنین را مشخص نمی‌کند. برای ارزیابی وضعیت بارداری، باید شرایط مادر و نشانه‌های همراه نیز در نظر گرفته شوند.
خطر کم‌آبی در زنان باردار مبتلا به اسهال
کم‌آبی یکی از مهم‌ترین پیامدهای اسهال و استفراغ مداوم است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که میزان مایعات ازدست‌رفته بیشتر از مقداری باشد که بدن دریافت می‌کند. [3]
نشانه‌های احتمالی کم‌آبی عبارت‌اند از:
- کاهش دفعات ادرار یا تیره شدن رنگ آن
- خشکی دهان و احساس تشنگی
- سرگیجه، به‌ویژه هنگام برخاستن
- ضعف غیرمعمول یا خستگی شدید
- ناتوانی در نگه داشتن مایعات به دلیل استفراغ مکرر
این علائم اختصاصی کرونا نیستند، اما در صورت بروز اسهال یا استفراغ اهمیت دارند. همچنین نباید هر سرگیجه یا ضعف در بارداری را بدون بررسی به کم‌آبی نسبت داد؛ علت‌های دیگری نیز ممکن است مطرح باشند. [3]
اگر اسهال ادامه‌دار است، تعداد دفعات آن زیاد شده یا با تب، درد قابل‌توجه شکم و استفراغ همراه شده است، لازم است مادر بدون تأخیر با پزشک یا مراقب بارداری تماس بگیرد. [3][4]
علائم هشدار کرونا گوارشی در بارداری
بعضی علائم به بررسی فوری نیاز دارند؛ زیرا ممکن است نشان‌دهنده تشدید بیماری، کم‌آبی شدید یا مشکلی مستقل از کرونا باشند.
در صورت بروز موارد زیر، فوراً از خدمات پزشکی کمک بگیرید:
- تنگی نفس در حالت استراحت، درد شدید قفسه سینه یا بدتر شدن ناگهانی تنفس
- گیجی جدید، غش کردن یا کاهش سطح هوشیاری
- استفراغ مداوم و ناتوانی در نگه داشتن مایعات
- کاهش شدید ادرار یا علائم قابل‌توجه کم‌آبی
- درد شدید یا مداوم شکم
- تب یا بدتر شدن محسوس وضعیت عمومی
- خونریزی واژینال یا کاهش حرکات جنین، در مرحله‌ای از بارداری که حرکات جنین قابل پیگیری است
در دوران بارداری، خونریزی واژینال، تغییر محسوس حرکات جنین، سردرد مداوم یا تنگی نفس در حالت استراحت نیز باید فوراً با تیم مراقبت بارداری مطرح شوند. در صورت بروز علائم شدید، نباید منتظر نتیجه آزمایش کرونا ماند. [4]
تشخیص کرونا گوارشی در بارداری با آزمایش
از آنجا که علائم کووید ۱۹ با نشانه‌های بسیاری از عفونت‌های دیگر شباهت دارند، تشخیص بیماری تنها بر اساس اسهال، تهوع یا درد شکم امکان‌پذیر نیست. پزشک با توجه به علائم، سابقه تماس با فرد مبتلا و شرایط بالینی درباره نیاز به آزمایش تصمیم می‌گیرد. [1][4]
آزمایش PCR چه نقشی در تشخیص کرونا دارد؟
آزمایش مولکولی PCR یکی از روش‌های تشخیص کووید ۱۹ است. این روش در گروه آزمایش‌های مولکولی یا NAAT قرار می‌گیرد و با شناسایی ماده ژنتیکی ویروس SARS-CoV-2 در نمونه، به بررسی وجود عفونت کمک می‌کند. [5]
انتخاب نوع آزمایش به شرایط فرد، زمان شروع علائم و نظر پزشک بستگی دارد. نتیجه PCR نیز باید در کنار وضعیت بالینی تفسیر شود؛ زیرا شناسایی ویروس به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که تمام علائم گوارشی فرد حتماً ناشی از کووید ۱۹ هستند. [5]
آشنایی با بخش تشخیص مولکولی PCR آزمایشگاه دکتر شریفی
اگر پزشک انجام آزمایش مولکولی کرونا را در دوران بارداری توصیه کرده است، بخش تشخیص مولکولی PCR آزمایشگاه دکتر شریفی می‌تواند یکی از گزینه‌های بررسی آزمایشگاهی عفونت کووید ۱۹ باشد.
آزمایش PCR با شناسایی ماده ژنتیکی ویروس SARS-CoV-2 در نمونه، به تشخیص عفونت کمک می‌کند. انتخاب زمان مناسب آزمایش و تفسیر نتیجه آن باید با توجه به علائم، مرحله بارداری و نظر پزشک انجام شود؛ زیرا علائم گوارشی به‌تنهایی برای تشخیص کرونا کافی نیستند.
پیش از مراجعه، بهتر است با آزمایشگاه هماهنگ کنید تا از امکان انجام آزمایش موردنظر، نوع نمونه لازم و شرایط پذیرش مطلع شوید.
نکات مهم برای پیگیری علائم در دوران بارداری
اگر در دوران بارداری با علائم گوارشی یا نشانه‌های مشکوک به کووید ۱۹ روبه‌رو شده‌اید، چند نکته در پیگیری وضعیت اهمیت دارد:
- زمان شروع علائم را به خاطر بسپارید: شروع ناگهانی یا تدریجی علائم و تغییر شدت آن‌ها می‌تواند در ارزیابی پزشکی کمک‌کننده باشد.
- به علائم همراه توجه کنید: وجود تب، سرفه، گلودرد، درد شکم یا نشانه‌های کم‌آبی را در زمان تماس با پزشک بیان کنید.
- سابقه تماس با فرد مبتلا را اطلاع دهید: این اطلاعات ممکن است بر تصمیم‌گیری درباره آزمایش اثر بگذارند.
- علائم مربوط به بارداری را جداگانه جدی بگیرید: خونریزی واژینال، درد شدید شکم و کاهش حرکات جنین را نباید صرفاً به کرونا نسبت داد.
- مراجعات بارداری را خودسرانه لغو نکنید: اگر علائم کووید ۱۹ دارید، پیش از مراجعه حضوری با تیم مراقبت بارداری تماس بگیرید تا درباره نحوه پیگیری راهنمایی شوید. [4]
جمع‌بندی
کرونا گوارشی در بارداری می‌تواند با اسهال، تهوع، استفراغ و درد شکم همراه باشد، اما این علائم به‌تنهایی ابتلا به کووید ۱۹ را ثابت نمی‌کنند. مهم‌ترین نکته، تشخیص به‌موقع علت علائم و توجه به نشانه‌هایی مانند کم‌آبی، تنگی نفس، درد شدید شکم و تغییر حرکات جنین است. در صورت مشکوک بودن علائم، پزشک می‌تواند درباره لزوم انجام آزمایش PCR یا سایر بررسی‌های لازم تصمیم بگیرد.
سوالات متداول
آیا کرونا گوارشی در اوایل بارداری با اواخر بارداری تفاوت دارد؟
شدت بیماری را نمی‌توان تنها بر اساس زمان بارداری تعیین کرد. شرایط سلامت مادر، شدت عفونت و وجود عوامل خطر اهمیت دارند. در هر مرحله از بارداری، علائم مشکوک باید متناسب با وضعیت مادر بررسی شوند. [2][4]
کرونا گوارشی در بارداری بدون تب هم بروز می‌کند؟
بله. همه افراد مبتلا به کووید ۱۹ تب ندارند و بعضی ممکن است علائم گوارشی را بدون علائم تنفسی تجربه کنند. بنابراین، نبود تب به‌تنهایی برای رد احتمال کرونا کافی نیست. [1]
اسهال به‌تنهایی می‌تواند نشانه کرونا باشد؟
خیر. اسهال می‌تواند ناشی از عفونت‌های ویروسی و باکتریایی، غذای آلوده و سایر مشکلات گوارشی باشد. برای مشخص شدن علت، باید علائم همراه و شرایط فرد بررسی شوند. [1][3]
آیا مثبت شدن تست کرونا به معنای آسیب به جنین است؟
خیر. نتیجه مثبت آزمایش به شناسایی عفونت اشاره دارد و به‌تنهایی نشان‌دهنده آسیب به جنین نیست. بااین‌حال، چون بارداری با افزایش خطر نوع شدید کووید ۱۹ و برخی عوارض بارداری همراه است، پیگیری پزشکی اهمیت دارد. [2]
اگر در بارداری اسهال و استفراغ هم‌زمان رخ دهد، چه زمانی باید پیگیری کرد؟
اگر این علائم شدید یا مداوم باشند، مادر نتواند مایعات را نگه دارد، ادرار کاهش پیدا کند یا تب و درد قابل‌توجه شکم وجود داشته باشد، باید فوراً با پزشک یا مراقب بارداری تماس بگیرد. در صورت بروز علائم شدید یا نشانه‌های هشدار بارداری، مراجعه اورژانسی ضروری است. [3][4]
منابع
[1] Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Clinical Presentation of COVID-19
[2] Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Clinical Considerations for Special Populations: Pregnancy and Recent Pregnancy
[3] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) — Symptoms & Causes of Diarrhea
[4] National Health Service (NHS) — Pregnancy and COVID-19
[5] Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Testing for COVID-19