آنفولانزا در کودکان معمولاً با شروع ناگهانی تب، سرفه، بدن‌درد و بی‌حالی همراه است. شدت بیماری در همه کودکان یکسان نیست و گاهی علائم آن با سرماخوردگی یا سایر عفونت‌های تنفسی شباهت دارد. آشنایی با نشانه‌های آنفولانزا، روش‌های مراقبت و درمان در خانه و علائم هشداردهنده به والدین کمک می‌کند تا بدانند چه زمانی می‌توانند از کودک در خانه مراقبت کنند و چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است. [1]
آنفولانزای جدید در کودکان چه علائمی دارد؟
علائم آنفولانزا معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و ممکن است در عرض چند ساعت شدت بگیرند. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- تب و لرز
- سرفه و گلودرد
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- سردرد و بدن‌درد
- خستگی، ضعف و بی‌حالی
- کاهش اشتها
- تهوع، استفراغ یا اسهال؛ این علائم در کودکان نیز ممکن است دیده شوند.
همه کودکان مبتلا به آنفولانزا لزوماً تب ندارند. همچنین شدت علائم می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. بنابراین، تشخیص قطعی بیماری فقط بر اساس نشانه‌ها امکان‌پذیر نیست و در صورت نیاز باید پزشک کودک را ارزیابی کند. [1]
تفاوت آنفولانزا با سرماخوردگی در کودکان
آنفولانزا و سرماخوردگی هر دو دستگاه تنفسی را درگیر می‌کنند، اما معمولاً از نظر شروع و شدت علائم تفاوت‌هایی دارند.
| ویژگی | آنفولانزا | سرماخوردگی |
| شروع علائم | معمولاً ناگهانی | معمولاً تدریجی |
| تب و لرز | شایع‌تر | کمتر شایع |
| بدن‌درد و ضعف | ممکن است شدید باشد | معمولاً خفیف‌تر است |
| خستگی | ممکن است قابل‌توجه باشد | معمولاً خفیف‌تر است |
| آبریزش بینی و عطسه | ممکن است رخ دهد | معمولاً شایع‌تر است |
| سرفه | ممکن است شدید باشد | اغلب خفیف‌تر است |
این تفاوت‌ها به تشخیص اولیه کمک می‌کنند، اما برای تمایز قطعی میان بیماری‌های تنفسی همیشه کافی نیستند. [1]
درمان آنفولانزا در کودکان چگونه است؟
در موارد خفیف، مراقبت در خانه می‌تواند به کاهش ناراحتی کودک کمک کند. بااین‌حال، سن کودک، شدت علائم و بیماری‌های زمینه‌ای در انتخاب روش درمان اهمیت دارند.
اقدامات مفید برای مراقبت از کودک عبارت‌اند از:
- استراحت کافی: به کودک فرصت دهید تا انرژی خود را بازیابی کند.
- مصرف مایعات: آب و مایعات مناسب سن کودک را به دفعات در اختیار او قرار دهید تا دچار کم‌آبی نشود.
- کنترل تب و درد: داروهای مناسب کودکان را فقط با توجه به سن، وزن و توصیه پزشک یا دستور معتبر دارو مصرف کنید.
- توجه به وضعیت عمومی: میزان نوشیدن مایعات، ادرار، تنفس و سطح هوشیاری کودک را زیر نظر داشته باشید.
- پیشگیری از انتقال بیماری: تا زمان بهبود علائم، تماس کودک با افراد دیگر را محدود کنید.
آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس آنفولانزا اثری ندارند و تنها در صورت تشخیص عفونت باکتریایی ممکن است تجویز شوند. همچنین نباید به کودکان و نوجوانان مبتلا به آنفولانزا آسپرین داد؛ این دارو می‌تواند با عارضه‌ای نادر اما جدی به نام سندرم ری مرتبط باشد. [2]
داروی ضد ویروس برای آنفولانزای کودکان چه زمانی تجویز می‌شود؟
در برخی موارد، پزشک برای درمان آنفولانزا داروهای ضد ویروس تجویز می‌کند. این داروها به‌ویژه برای کودکانی که بیماری شدید دارند، در بیمارستان بستری هستند یا در معرض خطر عوارض قرار دارند، اهمیت دارند. اثربخشی درمان معمولاً زمانی بیشتر است که دارو در دو روز نخست پس از شروع علائم مصرف شود؛ بااین‌حال، در موارد خاص ممکن است شروع دیرتر درمان نیز مفید باشد.
کودکان زیر پنج سال، به‌خصوص کودکان زیر دو سال، و کودکانی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم، بیماری قلبی یا دیابت دارند، بیشتر در معرض عوارض آنفولانزا هستند. در صورت مشاهده علائم بیماری در این کودکان، بهتر است زودتر با پزشک تماس بگیرید. داروهای ضد ویروس باید با تجویز پزشک مصرف شوند. [2][3]
علائم خطر آنفولانزا در کودکان؛ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بیشتر کودکان مبتلا به آنفولانزا بدون بروز عوارض جدی بهبود پیدا می‌کنند؛ بااین‌حال، برخی علائم می‌توانند نشانه یک مشکل جدی باشند و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند.
در صورت مشاهده هر یک از نشانه‌های زیر، فوراً برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنید:
- تنفس سریع یا دشوار
- فرورفتن قفسه سینه بین دنده‌ها هنگام نفس کشیدن
- کبودی لب‌ها یا صورت
- درد شدید عضلانی به‌طوری‌که کودک از راه رفتن خودداری کند
- کاهش هوشیاری، بی‌حالی غیرمعمول یا تشنج
- نشانه‌های کم‌آبی مانند ادرار نکردن به مدت حدود هشت ساعت، خشکی دهان یا گریه بدون اشک
- تب یا سرفه‌ای که بهتر شده، اما دوباره برمی‌گردد یا شدیدتر می‌شود.
تب در نوزادان زیر سه ماه نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. اگر کودک بیماری زمینه‌ای دارد یا وضعیت او به‌سرعت رو به وخامت می‌رود، مراجعه به پزشک را به تأخیر نیندازید. [1][3]
تشخیص آنفولانزا در کودکان و نقش آزمایش
علائم آنفولانزا ممکن است به بیماری‌های تنفسی دیگر شباهت داشته باشد. پزشک با بررسی علائم، سن کودک، وضعیت عمومی و شرایط شیوع بیماری تصمیم می‌گیرد که آیا انجام آزمایش لازم است یا خیر. همه کودکان دارای علائم تنفسی به آزمایش آنفولانزا نیاز ندارند؛ اما در برخی شرایط، نتیجه آزمایش می‌تواند به تصمیم‌گیری درباره درمان و مراقبت کمک کند. [4]
آزمایش PCR آنفولانزا چه کاربردی دارد؟
آزمایش‌های مولکولی مانند RT-PCR می‌توانند مواد ژنتیکی ویروس آنفولانزا را در نمونه بررسی کنند. بسته به نوع آزمایش، امکان شناسایی ویروس آنفولانزا و تمایز میان انواع A و B وجود دارد. تعیین زیرگروه‌های ویروس نیز به روش آزمایش مورد استفاده بستگی دارد. [4]
اگر پزشک انجام آزمایش مولکولی آنفولانزا را برای کودک توصیه کرده است، می‌توانید از خدمات بخش تشخیص مولکولی PCR آزمایشگاه دکتر شریفی استفاده کنید. انتخاب نوع آزمایش باید متناسب با نظر پزشک و هدف تشخیصی آن انجام شود.
چگونه از ابتلای کودکان به آنفولانزا پیشگیری کنیم؟
واکسیناسیون سالانه آنفولانزا یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش خطر ابتلا و عوارض بیماری است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) واکسیناسیون سالانه را برای افراد شش‌ماهه و بالاتر توصیه می‌کند. [5]
علاوه بر واکسیناسیون، رعایت نکات زیر می‌تواند به کاهش احتمال انتقال ویروس کمک کند:
- شستن مرتب دست‌ها با آب و صابون
- پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه
- تهویه مناسب فضای خانه و کلاس
- پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار
- تمیز کردن سطوحی که مرتب لمس می‌شوند
- نگه داشتن کودک بیمار در خانه تا زمانی که وضعیت عمومی او بهتر شود.
جمع‌بندی
آنفولانزا در کودکان می‌تواند با تب، سرفه، بدن‌درد و خستگی ناگهانی شروع شود؛ اما علائم به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند. در موارد خفیف، استراحت، مصرف مایعات و مراقبت مناسب به بهبود کودک کمک می‌کنند. در مقابل، بروز مشکلات تنفسی، کم‌آبی، کاهش هوشیاری یا بدتر شدن دوباره علائم نیازمند توجه پزشکی است. اگر پزشک برای تشخیص دقیق‌تر، آزمایش آنفولانزا را توصیه کند، نوع آزمایش بر اساس شرایط کودک و هدف تشخیصی انتخاب می‌شود.
سوالات متداول
آنفولانزا در کودکان معمولاً چند روز طول می‌کشد؟
بسیاری از کودکان طی چند روز تا حدود یک هفته بهبود پیدا می‌کنند، اما سرفه و خستگی ممکن است بیشتر ادامه داشته باشند. اگر علائم شدید شوند، پس از بهبود دوباره برگردند یا کودک دچار مشکل تنفسی شود، باید به پزشک مراجعه کرد. [1]
آیا کودک بدون تب هم ممکن است آنفولانزا داشته باشد؟
بله. تب از علائم شایع آنفولانزاست، اما در برخی افراد مبتلا دیده نمی‌شود. بنابراین، نبود تب به‌تنهایی آنفولانزا را رد نمی‌کند. [1]
برای درمان آنفولانزا در کودکان آنتی‌بیوتیک لازم است؟
خیر. آنتی‌بیوتیک‌ها ویروس آنفولانزا را از بین نمی‌برند. این داروها فقط زمانی ممکن است لازم باشند که پزشک عفونت باکتریایی را نیز تشخیص دهد. [2]
آیا همه کودکان مبتلا به علائم آنفولانزا به آزمایش نیاز دارند؟
خیر. ضرورت آزمایش به وضعیت کودک، شدت بیماری و تأثیر نتیجه بر تصمیم درمانی بستگی دارد. پزشک مشخص می‌کند که آیا آزمایش مولکولی یا روش تشخیصی دیگری لازم است یا خیر. [4]
چه کودکانی بیشتر در معرض عوارض آنفولانزا هستند؟
کودکان زیر پنج سال، به‌ویژه زیر دو سال، و کودکانی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم، بیماری قلبی یا دیابت دارند، بیشتر در معرض عوارض جدی قرار می‌گیرند. در این گروه‌ها بهتر است با شروع علائم، زودتر با پزشک تماس گرفته شود. [2][3]
منابع
[1] CDC — Signs and Symptoms of Flu
[2] CDC — Treatment of Flu in Children
[3] CDC — Caregivers of Infants and Young Children
[4] CDC — Information on Molecular Assays for Diagnosis of Influenza
[5] CDC — Preventing Seasonal Flu
